Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) jest stanem chorobowym będącym wynikiem nadmiernej produkcji hormonów tarczycy. Nadczynność tarczycy rzadziej powstaje na skutek leczenia nadmiernymi dawkami hormonów tarczycy, zaburzeń w ich obwoźnym metabolizmie lub upośledzonej czynności wiążących je receptorów. Wole guzkowe toksyczne spowodowane są powstaniem w miąższu tarczycy guzka lub guzków. Produkują one hormony tarczycy, ale są autonomiczne i nie podlegają fizjologicznej kontroli sprzężenia zwrotnego zależnego od TSH. Guzki najczęściej są łagodne. Ale w wyniku długotrwałego przebiegu mogą ulec przemianie złośliwej.
Choroba Gravesa-Basedowa to choroba z grup chorób autoimmunologicznych. Organizm człowieka zaczyna wytwarzać immunoglobuliny klasy IgG, które naśladując fizjologiczne działanie hormonu tyreotropowego przysadki (TSH) pobudzają tarczycę, która zaczyna produkować hormony tarczycy – tyroksyny i trójjodotyroniny. Cechy, które towarzyszą chorobie to obecność wola miąższowego i zmiany oczne tzw. orbitopatia tarczycowa. Choroba Gravesa-Basedowa to najczęstsza postać nadczynności tarczycy, która występuje u dzieci. Pozostają także inne, rzadkie przyczyny wystąpienia tej choroby. Należą do nich między innymi guzy trofoblastu, guzy przysadki mózgowej wydzielające TSH, nadczynność w przebiegu wole Hashimoto, ciąża w 3. trymestrze (pobudzanie receptora dla TSH przez hCG z powodu ich znacznego podobieństwa), zażywanie nadmiernych dawek hormonów tarczycy, a także spożywanie nadmiernych ilości jodu.

Do objawów chorobowych zaliczamy:
- wytrzeszcz oczu
- wzmożony apetyt
- drżenie rąk
- ciepła i wilgotna skóra
- bezsenność
- zahamowanie wzrostu
- nieregularne miesiączkowanie
- duszność
- uczucie osłabienia
- utrata masy ciała
- niechęć do wysiłków fizycznych i intelektualnych
- kołatania serca i tachykardia
- zwiększona potliwość
- nietolerancja gorąca
- wzmożona pobudliwość nerwowa inaczej nadpobudliwość
- powiększenie tarczycy (wole tarczycy)
- przyspieszanie wzrostu (u dzieci)

Diagnostyka nadczynności tarczycy
- USG tarczycy (określa się wielkość i strukturę narządu)
- badania palpacyjne
- scyntygrafia
- zwiększenie poziomu fT3 i fT4
- obniżenie poziomu TSH

Celem leczenia jest doprowadzenie, a następnie utrzymanie właściwych wartości hormonów (eutyreozy). W zależności od sytuacji, ale też w przypadku niepowodzenia danej metody, można zastosować leczenie jodem radioaktywnym (izotop 131>J), leczenie chirurgiczne (częściowe usunięcie tarczycy), leczenie wspomagające, którego celem jest opanowanie objawów ze strony układu krążenia, a także tyreostatyki (początkowo stosowane w dużych dawkach, następnie w dawkach podtrzymujących (metizol, propylotiouracyl)).